Z MyViMu przez kraj: Zamość

Pocztówka z kolekcji muzeum zdzkul

NAZWA:
Zamość ufundowany został przez Jana Zamoyskiego w miejscu wcześniejszej wsi Zamoście. Od niej też zaczerpnął swoją nazwę oznaczającą miejscowość położoną za mostem. Wbrew częstym skojarzeniom to nie nazwa Zamość pochodzi od nazwiska fundatora, ale nazwisko Zamojscy pochodzi od posiadanego przez ród majątku Zamoście.

WIEK:
439 lat. Założony został w 1580 jako prywatne miasto szlacheckie

LOKALIZACJA:
Położony jest w obniżeniu Padołu Zamojskiego na Wyżynie Lubelskiej, nad rzekami Łabuńka i Czarny Potok

HISTORIA:
Zamość został lokowany w 1580 roku przez kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego jako nowa siedziba rodowa i stolica planowanej Ordynacji Zamojskiej. Cały XVII wiek był okresem dynamicznego rozwoju miasta. Osiedlali się tu Polacy, ale również Ormianie, Grecy, Niemcy, Szkoci czy Holendrzy. W latach 1587-1608 Zamość otoczono pierścieniem nowoczesnych fortyfikacji. Dzięki nim miasto mogło oprzeć się licznym atakom, choćby Kozaków Chmielnickiego czy Szwedów podczas potopu. W 1594, po otwarciu Akademii Zamojskiej, stało się też ważnym ośrodkiem akademickim.
W wyniku pierwszego rozbioru Polski w 1772 roku Zamość znalazł się w zaborze austriackim. W 1809 przyłączono go do Księstwa Warszawskiego a w 1815 do zależnego od Rosji Królestwa Polskiego. W 1821 rząd królestwa wykupił miasto i twierdzę z rąk Zamojskich. Zmodernizowana twierdza odegrała ważną rolę w trakcie powstania listopadowego, skapitulowała też jako ostatni polski punkt oporu. Twierdzę Zamość skasowano w 1866, co pozwoliło na przestrzenny rozwój miasta poza granice wcześniej otaczających je murów.
Po odzyskaniu niepodległości Zamość stłumił najpierw komunistyczną rewoltę w 1918 roku, następnie odparł w 1920 szturm bolszewików. W czasie II wojny światowej Niemcy planowali utworzenie na Zamojszczyźnie centrum osadnictwa niemieckiego. Akcja wysiedleńcza objęła ok. 110 tysięcy Polaków, w tym 30 tysięcy dzieci. Wysiedleni trafiali na roboty do Rzeszy i do obozów koncentracyjnych, najmłodsze dzieci poddano germanizacji. Zamojszczyzna była też terenem niezwykle ożywionej działalności partyzantów polskich i radzieckich.
Po wojnie Zamość znalazł się w województwie lubelskim a w latach 1975-1998 był stolicą odrębnego województwa. W 1992 roku zamojskie Stare Miasto zostało wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Pocztówka z kolekcji muzeum sturmpanzer-zbiory

TRZEBA ZOBACZYĆ:

  • renesansowe kamienice na Rynku Wielkim
  • barokowy Ratusz
  • Pałac Zamoyskich
  • budynki Akademii Zamojskiej
  • renesansową synagogę
  • katedrę Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła
  • kościół św. Katarzyny
  • pozostałości Twierdzy Zamość z Rotundą mieszczącą dziś Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny

DLA PASJONATÓW I KOLEKCJONERÓW:

  • Zamość zwany jest Padwą północy, Perełą renesansu albo Miastem arkad. Jego układ architektoniczny został zaprojektowany na zlecenie Jana Zamoyskiego przez włoskiego architekta Bernardo Morando. Projekt nawiązywał do renesansowej koncepcji idealnego miasta-człowieka. I tak pałac Zamoyskich miał być jego głową, główna ulica łącząca rezydencję z przeciwległym bastionem kręgosłupem, rynek sercem, Akademia i katedra płucami a promieniście rozłożone bastiony służącymi do obrony rękami i nogami. Układ ten przetrwał do dzisiaj w stanie praktycznie niezmienionym.
  • W czasie potopu szwedzkiego Zamość był jedną z trzech, obok Gdańska i Częstochowy, twierdz niezdobytych przez Szwedów. Kiedy miasto nie ulegało oblegającym go wojskom, król szwedzki Karol Gustaw uciekł się do podstępu – zapowiedział wycofanie wojsk i wyraził chęć zjedzenia pożegnalnego posiłku z władającym miastem Janem Sobiepanem Zamoyskim. Sobiepan nie chcąc ani wpuszczać wroga do miasta, ani odmówić gościny monarsze nakazał rozstawić stoły, a na nich najlepsze trunki i jedzenie, poza murami miasta. Nie wystawiono jednak… krzeseł i ław, przez co król i jego żołnierze musieli jeść na stojąco, trzymając talerze w rękach.
    Stąd według legendy wziął się zwyczaj nazywania posiłku na stojąco szwedzkim stołem.
  • w każdą pierwszą niedzielę miesiąca od ponad 40 lat odbywa się w Zamościu Giełda Kolekcjonerska. Biorą w niej udział także pasjonaci z Zamościa, z dalszych okolic województwa lubelskiego oraz spoza niego- z Kielc, Chełma, Włodzimierza na Ukrainie. Kolekcjonerzy znajdą tu wszelkiego rodzaju eksponaty: broń, meble, naczynia, monety, karty pocztowe, telefoniczne, znaczki pocztowe, inne bibeloty. Giełda organizowana jest przez Klub Kolekcjonera przy Zamojskim Domu Kultury.
  • Galeria Zamojska BWA zgromadziła jedną z największych w Polsce, liczącą już ponad 3000 egzemplarzy kolekcję ilustracji artystycznych. Na jej wystawach podziwiać możemy prace takich twórców jak m.in. Michał Bylina, Olga Siemaszko, Janusz Stanny, Józef Wilkoń, Antoni Boratyński, Jerzy Flisak, Wiesław Majchrzak, Teresa Wilbik, Zdzisław Witwicki, Elżbieta i Marian Murawscy, Stasys Eidrigevicius, Edward Lutczyn. Od 1984 roku organizuje także jedyny w kraju plener ilustratorów, który jest też źródłem nowych prac w kolekcji.

Dodaj komentarz

Uwaga! Komentarze nie są publikowane automatycznie! Twój komentarz będzie widoczny po zatwierdzeniu przez moderatora